De collectie van Jac Hoogerbrugge

Binnen de wereld van tribale kunst nemen particuliere verzamelingen vaak een sleutelrol in. Zij weerspiegelen niet alleen persoonlijke voorkeur, maar ook een manier van kijken, onderzoeken en waarderen. De collectie van Jac Hoogerbrugge behoort tot die zeldzame verzamelingen die zijn opgebouwd vanuit directe ervaring, langdurig veldwerk en diepgaande kennis van culturele context.

Hoogerbrugge verzamelde niet om te bezitten, maar om te begrijpen. Zijn objecten vormen samen een inhoudelijk coherent geheel, waarin rituele functie, vormkracht en herkomst onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn.

Veldervaring in Indonesië en Nieuw-Guinea

Jac Hoogerbrugge werkte in de jaren na de Tweede Wereldoorlog onder meer voor internationale organisaties in Indonesië en Nieuw-Guinea. Deze periode bood hem de mogelijkheid om langdurig in contact te staan met lokale gemeenschappen en hun materiële cultuur.

Hij ontwikkelde bijzondere aandacht voor kunst en rituele objecten uit onder meer:

Noord-Sumatra (Batak-gebieden)
het Sentani-gebied en Humboldt Bay
Papoea, met een sterke focus op Asmat-kunst
Borneo (Dayak-culturen)

Deze vroege veldervaring onderscheidt zijn verzamelaarschap fundamenteel van dat van veel tijdgenoten.

Verzamelen als onderzoek

Hoogerbrugge combineerde verzamelen met documentatie. Hij maakte tekeningen, bestudeerde rituelen en mythologieën, en legde verbanden tussen vorm, functie en betekenis. Objecten werden nooit los gezien van hun culturele context.

Ook na zijn terugkeer naar Nederland bleef hij actief verzamelen, onder meer via veilingen, particuliere netwerken en contacten met missionarissen en oud-koloniale families. Daarbij bleef zijn benadering consistent: alleen objecten met duidelijke herkomst en inhoudelijke waarde kwamen in aanmerking.

Het Asmat Art Project

Een belangrijk hoofdstuk in Hoogerbrugges werk is zijn betrokkenheid bij het Asmat Art Project (1969–1972), een initiatief dat werd ondersteund door de Verenigde Naties. Dit project had tot doel de traditionele Asmat-houtsnijkunst te documenteren en te stimuleren in een periode van snelle maatschappelijke verandering.

De kennis en documentatie die hieruit voortkwamen, hebben blijvende invloed gehad op de studie en waardering van Asmat-kunst binnen museale en academische kringen.

Sculpturale kracht en patina

Wat veel objecten uit de Hoogerbrugge-collectie kenmerkt, is hun uitgesproken sculpturale kwaliteit. Sporen van gebruik, ouderdom en ritueel handelen zijn zichtbaar en worden niet verhuld. Patina fungeert hier als drager van geschiedenis en betekenis, niet als imperfectie.

Voor verzamelaars vormt juist deze combinatie van vormkracht en geleefde geschiedenis een essentieel kwaliteitscriterium.

Tekeningen als vorm van documentatie

Naast het verzamelen en documenteren van objecten maakte Jac Hoogerbrugge ook schetsmatige tekeningen van de stukken die hem bijzonder interesseerden. Deze tekeningen dienden niet als artistieke uitwerking, maar als analytisch hulpmiddel: een manier om vormen, verhoudingen en karakteristieke details vast te leggen.

In de tekeningen ligt de nadruk op houding, ritme en sculpturale opbouw. Overbodige details worden weggelaten, terwijl essentiële elementen juist worden versterkt. Zo ontstaat een helder beeld van wat Hoogerbrugge als de kern van een object beschouwde.

De combinatie van schetsen en notities laat zien hoe nauw zijn verzamelpraktijk verbonden was met observatie en studie. Deze tekeningen vormen daarmee een zeldzaam inkijkje in het denkproces van een verzamelaar die objecten niet alleen bezat, maar actief probeerde te doorgronden.

De Hoogerbrugge-collectie bij Vergulde Kat

Binnen de collectie van Vergulde Kat bevinden zich meerdere objecten afkomstig uit de verzameling van Jac Hoogerbrugge. Samen geven zij een representatief beeld van zijn verzamelvisie en zijn langdurige betrokkenheid bij de kunst en culturen van Indonesië en Papoea.